6. De kwetsbare financiële structuur

Nederland heeft in de loop van de tijd een paradoxale en kwetsbare economische en financiële structuur op gebouwd. Wat is er aan de hand?

Eerst de paradox. Nederland exporteert veel meer goederen en diensten dan het importeert. In een mate die niet door veel andere landen op de wereld wordt geëvenaard, in verhouding tot de omvang van hun economie. Het spiegelbeeld daarvan is dat wij een zogenoemd spaaroverschot hebben. Dat betekent dat wij minder investeren dan sparen. Dat spaaroverschot wordt per definitie belegd in het buitenland. 

 Sommige sectoren in de economie met de pensioenfondsen en verzekeraars voorop beleggen een nog groter bedrag in het buitenland dan het spaaroverschot groot is. Dat heeft tot gevolg dat het Rijk en het bankwezen voor respectievelijk de financiering van het begrotingstekort en de kredietverlening en hypotheekverstrekking aan Nederlandse bedrijven en gezinnen afhankelijk zijn van financiering door buitenlanders. Voor banken noemen we dat de financieringskloof of funding gap. Dus hoewel we met zijn allen in Nederland relatief veel sparen, wordt een deel van onze activiteiten gefinancierd door het buitenland. Zie daar de paradox.

Die afhankelijkheid van buitenlandse financiers maakt ons ook relatief kwetsbaar. In dubbel opzicht. Buitenlanders weten over het algemeen minder over ons land dan wijzelf. Zij zullen daarom eerder geneigd zijn zich terug te trekken of een hogere rente te vragen als ze risico’s vermoeden. Datzelfde, zich terugtrekken, zullen ze doen bij problemen in hun  eigen land. 

Die kwetsbaarheid vertaalt zich dus in relatief dure middelen voor de banken. En die geven dat dan weer door aan hun klanten, bijvoorbeeld in de vorm van een relatief hoge hypotheekrente. Bovendien kunnen banken in de problemen raken als buitenlanders zich massaal uit Nederland zouden terug trekken. En dat is uiteindelijk ook een risico voor ons als belastingbetalers.