Onzekerheid pensioen is groter dan noodzakelijk

15 november 2013 12:32

De Tilburgse hoogleraren Lans Bovenberg en Theo Nijman verwijten het kabinet dat het in de besluitvorming over een nieuw financieel toetsingskader voor pensioenfondsen om de hete brij heenloopt (FD van 14 oktober). Helaas lopen zij er zelf ook omheen. In plaats van de technische discussie over het financieel toetsingskader die zij voorstellen is namelijk eerst een aantal fundamentele keuzes nodig.

Bij de huidige dekkingsgraden is de alom gewenste indexatieambitie van pensioenuitkeringen niet mogelijk zonder hetzij de zekerheid van alle pensioenrechten te verminderen, hetzij de opbouw van nieuwe rechten van de oude rechten af te zonderen. Als de eerste optie niet acceptabel is, of juridisch onhaalbaar, blijft alleen de tweede mogelijkheid over.

Die kan worden gerealiseerd door pensioenfondsen voortaan ‘ringfencing’ toe te staan (waarbij een pensioenfonds verschillende regelingen financieel gescheiden van elkaar mag uitvoeren), of de opbouw van nieuwe rechten uit de bestaande pensioenfondsen te tillen. Wie dan niet met minder zekerheid kan leven, maar wel aan de indexatie-ambitie vasthoudt, rest slechts één alternatief: meer premie betalen. Wie ook dat niet wil, houdt zichzelf voor de gek.

Wie de opbouw van nieuwe pensioenrechten apart zet en de zekerheid ervan beperkt, zal ook de vraag moeten beantwoorden of die afgescheiden opbouw nog wel in een collectief moet plaatsvinden. Op de keper beschouwd dient dat geen belang. Het creëert weliswaar schaalvoordelen, maar die kunnen even goed op een andere manier worden gerealiseerd. En de solidariteit die binnen een collectief mogelijk is, levert alleen maar het risico dat de nieuw opgebouwde rechten vroeg of laat door dezelfde verdelingsproblemen worden getroffen als de huidige rechten.

Bovendien: als je risico’s loopt, waarom zou je dan accepteren dat je daar zelf helemaal geen vat op hebt en zelfs niet eens kunt vaststellen wat zij voor jou als individuele deelnemer betekenen? In ons huidige stelsel is helaas het één noch het ander mogelijk.

Tenzij onze pensioenfondsen de komende jaren op fantastische rendementen kunnen rekenen, is de bijstelling van het financieel toetsingskader waar het kabinet op afkoerst zelfs met inachtneming van de adviezen van Bovenberg en Nijman niet genoeg om uit de impasse te komen.

Daarvoor zijn meer fundamentele keuzes nodig. Wij zullen met minder zekerheid genoegen moeten nemen. Vasthouden aan ons huidige pensioenstelsel dient dan echter geen belang meer.

WOORDKADER: Wij zullen in de toekomst met minder zekerheid  genoegen moeten nemen.

ONDERTEKENING: Lex Hoogduin is als hoogleraar verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen en de Universiteit van Amsterdam. Jan Snippe is verbonden aan Dimensional SmartNest. Ze schrijven dit stuk op persoonlijke titel.