Column - Veilige overheidsschuld (23 december)

23 december 2013 10:19

Banken hoeven geen kapitaal aan te houden om eventuele verliezen op overheidsschuld op te kunnen vangen. Dat maakt overheidsschuld aantrekkelijk om in te beleggen voor banken.  Nu blijkt in de praktijk dat veel overheidsschuld bepaald niet risicovrij is. Banken met overheidspapier op de balans hebben daar last van. Er gaan veel stemmen op om banken te dwingen kapitaal aan te houden tegenover overheidsschuld. Ik vind het niet zo’n goed idee.

Overheden mogen er geen twijfel over laten ontstaan dat zij hun schuld terugbetalen.  Als toezichthouders, die onderdeel zijn van de overheid hoe onafhankelijk ze ook zijn, hier niet op vertrouwen, ondermijnt dat de geloofwaardigheid van de overheid. Het zet bovendien de onafhankelijkheid van toezichthouders en daarmee hun functioneren onder druk.  Overheden zullen druk uitoefenen om hun schuld als risicovrij te bestempelen. Als toezichthouders twijfelen aan de kredietwaardigheid van hun overheid geven ze daarmee het signaal af dat wanbetaling niet is uit te sluiten. 

Het is een moreel argument. De overheid moet betrouwbaar zijn. Aan haar soliditeit mag niet worden getwijfeld. De overheid moet dat vertrouwen wel verdienen en behouden. De laconieke reactie van premier Rutte op het afwaarderen van Nederland door Standard en Poors, was daarom niet goed.

Maar er is meer. Veilige overheidsschuld is ook nodig om partijen op financiële markten een benchmark voor het prijzen van andere schuldtitels te verschaffen.  De moderne portefeuille theorie is gebaseerd op het bestaan van een risicovrije vermogenstitel. Het is moeilijk te verwachten dat iemand anders dan de overheid die kan verschaffen. Zo’n risicovrije vermogenstitel is ook liquide. Het bestaan van zo’n liquide vermogenstitel is belangrijk om faillissementen en het opdrogen van markten te voorkomen in stressvolle perioden.

Zorgen voor houdbare overheidsschuld is daarom ook hierom cruciaal. Een te hoge overheidsschuld maakt meer kapot dan je lief is!