Column - Over economie-Twee visies op de toekomst (20 juni 2014)

21 juni 2014 12:20

Recent vierde de Rijksuniversiteit Groningen zijn vierhonderd jarig bestaan. Er was een diner waarbij ik aan tafel kwam met de filosoof Lodi Nauta. Het gesprek ging over van alles en nog wat, maar ook over de veronderstellingen die in de economische wetenschap worden gemaakt over de aard van de toekomst. Belangrijk, omdat keuzes altijd gericht zijn op de toekomst.

In de gangbare macro-economie wordt verondersteld dat wij de toekomst niet met zekerheid kennen. Maar wij kunnen haar wel vangen in kansverdelingen.  Het komt er op neer dat er niet een gegeven toekomst is, maar dat alle mogelijke toekomsten bekend zijn. Met bijbehorende waarschijnlijkheid.

Er is een alternatieve veronderstelling. Die wordt het meest expliciet gemaakt door de zogenoemde Post-Keynesianen. Zij benadrukken dat de mensheid kampt met onzekerheid. De toekomst kan niet worden voorspeld.

Maar mensen kunnen zich die toekomst wel voorstellen. En dat doen ze, als ze verwachtingen over de toekomst vormen. Vervolgens handelen ze op basis van die voorstellingen.

Door te handelen en in onderlinge interactie maken mensen met elkaar de toekomst. De interactie heeft gevolgen, die door geen van de individuen waren beoogd. De macro-economie bestudeert die gevolgen.

Lodi herkende beide veronderstellingen. In de filosofie is er voor beide een naam. Het gangbare uitgangspunt van de macro-economie correspondeert met een objectivistisch wereldbeeld. Het alternatief wordt een constructivistisch wereldbeeld genoemd.

De toekomst is onzeker. De mens kan nu niet weten, wat hij in de toekomst gaat ontdekken. De Post-Keynesianen hebben gelijk. Op logische gronden. Als het om de economische toekomst gaat, ben ik van de constructivistische opvatting. Het klinkt goed. Met dank aan Lodi.