Column - Over economie: systeemrisico (11 augustus 2014)

11 augustus 2014 08:41

Voor de financiele crisis van 2007/2008 werd vaak gedacht dat het voldoende was toezicht te houden op individuele banken. Als die gezond zouden zijn, zou automatisch het gehelefinanciele systeem gezond zijn. De financiele crisis leerde anders. Ze begon in een beperkt segment van de Amerikaanse huizenmarkt. En verspreidde zich razendsnel over de gehele ontwikkelde wereld. Daarbij vele banken rakend die er voor de crisis gezond uit zagen.

 Nu is het besef gegroeid dat ook beleid met betrekking tot hetfinanciele systeem als geheel moet worden gevoerd.  Macroprudentieel beleid. Een van de centrale begrippen in dat beleid is “systeemrisico”.  Dat is de kans dat problemen bij een of een beperkt aantal banken uitwaaieren naar grote delen van de financiele sector. En ook de reele economie in het ongerede brengt. Dat wil zeggen de groei en werkgelegenheid ernstig aantast. Een van de bedoelingen van hetmacroprudentiele beleid is het systeemrisico in de gaten te houden en zo veel mogelijk te beperken.

 Dit klinkt verstandig. Maar bij nadere beschouwing is het begrip systeemrisico problematisch. Het element risico in de term suggereert dat het hier een meetbare waarschijnlijkheid betreft.  Dat veronderstelt dat alle mogelijke scenario’s voor de toekomst van het financiele systeem bekend zijn. Dat is niet het geval. De toekomst is fundamenteel onzeker. Een complete lijst van mogelijke toekomstige ontwikkelingen van het financiele systeem bestaat niet. Objectieve waarschijnlijkheden ook niet.

 Men kan tegenwerpen dat men op basis van de ontwikkeling van het rendement van financiele activa kan schatten of partijen op financiele markten de toekomst van het financielesysteem met vertrouwen tegemoet zien.

 Maar dat is hoogst misleidend. De financiele cyclus wordt bepaald door overmatig vertrouwen in de opgang. Dat plotseling in zijn tegendeel verkeert. En dan is de crisis daar! Poog niet systeemrisico te meten. Maar wees tegendraads.