Column - Over economie: schaarste (16 juni 2014)

17 juni 2014 07:54

De economische wetenschap ligt onder vuur. De financiële crisis kon niet worden voorspeld. Bovendien zijn economen het altijd oneens.  Wat moet je met zo’n “wetenschap”?  Je hebt er weinig aan. Gevolg is dat Jan en Alleman zich tegenwoordig uitspreekt over economische vraagstukken. Omdat niemand er verstand van heeft, heeft iedereen er verstand van.

Er is veel kritiek mogelijk en nodig op de stand van de economische wetenschap, de macro-economie in het bijzonder. Maar de opvatting dat de economie beter maar kan worden opgedoekt, verdient minstens zo veel kritiek. Veel critici lijken weinig te weten of begrijpen van waar het in de economische wetenschap om gaat. Daarom begin ik hier een serie die ik “Over economie” doop.  Hierin ga ik in op wat nu eigenlijk economie is. En wat de economie ons wel en niet leert. En hoe je economie bedrijft.

Waar gaat economie over?  Schaarste. In het normale taalgebruik betekent “schaars” vaak hetzelfde als “zeldzaam”.  Maar daar gaat het in de economie niet om. Schaarste betekent dan dat er onvoldoende middelen zijn om alles wat iemand nastreeft te kunnen bereiken. Er is een spanning tussen doel en middelen. Niet alles wat je wilt, kan tegelijkertijd. Er moet worden gekozen.

De economische wetenschap bestudeert hoe mensen dat doen en welke (onbedoelde) gevolgen dat heeft. Economie is daarmee een aspect-wetenschap.  Het aspect “schaarste” speelt vaak, maar lang niet alles is economie.  De vraag bijvoorbeeld wat geluk is en hoe dat kan worden gemeten, is geen economisch vraagstuk. De veronderstelling dat de mens rationeel is, volgt niet uit de definitie van waar de economie zich mee bezig houdt. Het is slechts een van de mogelijke theorieën over hoe de mens zich gedraagt. 

Schaarste is onderdeel van het menselijk bestaan. Nu en in de toekomst. De economische wetenschap is een blijfertje!