Column - Over economie: Hayek en complexe systemen (13 augustus 2014)

14 augustus 2014 07:15

Sinds midden jaren tachtig van de vorige eeuw heeft de wetenschap van complexe systemen een impuls gekregen. Toen verenigden wetenschappers uit verschillende disciplines zich in het Santa Fe instituut in de Verenigde Staten om complexe systemen te bestuderen. De economie was ook vertegenwoordigd. Maar het is opvallend dat in de moderne complexiteitseconomie vergeten lijkt dat Hayek al vanaf de jaren dertig de complexiteit van de markteconomie centraal had gesteld in zijn analyses.

 

Tijdens de Grote Depressie in de jaren dertig kreeg het communisme de wind in de zeilen. Er werd betoogd dat een centraal geleide economie superieur zou zijn aan de markteconomie.

 

Hayek verzette zich tegen deze redenering. Hij betoogde dat juist de markteconomie superieur is. In de markteconomie wordt gebruik gemaakt van zeer wijd verspreide kennis en informatie bij alle economische agenten. Dan gaat het ook over zeer lokale informatie. En Hayek wees er ook op dat informatie en kennis in de tijd voortdurend verandert. Verder wordt in het marktproces gebruik gemaakt van zogenoemde “tacit knowledge”. Dat is kennis en kunde die niet kan worden uitgedrukt in woorden of formules. En dus ook niet kan worden gecommuniceerd.

 

Het is onmogelijk om alle kennis en informatie die in het marktproces wordt gebruikt op enig moment op een punt te verzamelen. Daarom is een centraal geleide economie inferieur.

 

Het marktsysteem is complex. In de zin dat de informatie die nodig is om het volledig te beschrijven niet is te centraliseren. Daarom is het niet centraal te besturen. Daarom is de ontwikkeling van het economisch proces in de tijd niet in detail te voorspellen. Er kunnen wel abstracte patronenworden onderscheiden, beschreven en geanalyseerd. Zoalsfinanciele crises.

 

De moderne complexiteitseconomie heeft wel de ambitie de economische ontwikkeling te voorspellen.  Een flinke scheut “Hayek” zou haar goed doen!