Column - Over economie: feiten (8 augustus 2014)

09 augustus 2014 12:02

Feiten zijn belangrijk. Ze objectiveren het debat en zijn de basis voor de wetenschap. Maar feiten in de economie zijn minder hard dan in bij voorbeeld de natuurkunde. Als je de temperatuur meet op een bepaald moment, is de uitkomst nauwelijks betwistbaar. Dat is anders met economische feiten.

 

Die hebben altijd een subjectief karakter. De waarde van een auto nu, kun je bij voorbeeld meten aan de prijs die er voor moet worden betaald. Maar prijzen hebben een subjectief karakter. De prijs wordt bepaald door het nut dat wordt toegekend aan de auto in verhouding tot het nut dat aan andere goederen wordt toegekend. De waarde van een auto volgt nietrechtstreeks uit objectieve kenmerken van de auto.

 

Een ander voorbeeld. De compensatie die een belegger moet ontvangen voor het dragen van risico, heeft geen objectief karakter. In dubbel opzicht niet. Ten eerste is het risico van een belegging niet objectief te meten. Het is een subjectieve inschatting. En ten tweede is de compensatie die iemand vraagt voor het nemen van risico afhankelijk van zijn of haar mate van risico-aversie. Dat is een kwestie van smaak.

 

Maar we hebben toch boekhoudregels, zult u denken? Dat is zo. En ze zijn cruciaal voor de werking van de economie. Maar ze berusten op een heel bouwwerk van afspraken. Datook nog voortdurend in beweging is. En bij de toepassing ervan zijn interpretaties nodig, die subjectieve elementen bevatten.

 

Economische feiten zijn altijd subjectieve inschattingen. En die kunnen soms plotseling en heel fors veranderen. Dit inzien is essentieel om bij voorbeeld financiele crises te begrijpen. Die gaan gepaard met een plotselinge forse daling van de waarde van financiele activa. Veroorzaakt door een plotselinge grote toename van de risico-afkeer.

 

Wie het subjectieve karakter van economische feiten niet begrijpt, begrijpt de economie niet.