Column - Het Basisinkomen (5 maart 2014)

05 maart 2014 11:55

Van tijd tot tijd is de afgelopen decennia gediscussieerd over het basisinkomen. Die discussie is nu weer terug. Net als bij vorige gelegenheden is de discussie verwarrend. Verschillende mensen verstaan verschillende dingen onder het basisinkomen. Zo is er de opvatting dat iedere Nederlander boven een bepaalde leeftijd recht moet hebben op een door de overheid verstrekt basisinkomen. Zonder voorwaarden. De bestaande sociale zekerheid en voorzieningen blijven geheel of grotendeels bestaan. Dat is een slecht idee. Met hoge kosten, ook in termen van werkgelegenheid, zoals onder andere Bas Jacobs heeft becijferd.

Een andere variant is een onvoorwaardelijk basisinkomen met gelijktijdig schrappen van een groot deel van alle inkomenstoeslagen en invoering van een belastingtarief in de inkomstenbelasting. Een vlaktaks. Het basisinkomen is dan een sociaal minimum waar iedereen recht op heeft.

Ik ben voor het in stappen stoppen met het rondpompen van belasting- en premiegeld. En voor een vergaande vereenvoudiging van ons belastingstelsel. Een vlaktaks, met een of twee tarieven, zou een zegen kunnen zijn.

Doe dat dan sowieso. Je hoeft dat niet te koppelen aan het invoeren van een basisinkomen. En ik zou dat ook niet doen. Het basisinkomen is een inefficiente maatregel. Er komt geld terecht bij mensen die het niet nodig hebben.

Maar nog belangrijker is de ethische kant. Mensen moeten zo veel mogelijk zelfstandig zijn. De regie hebben over hun bestaan. Dat houdt in dat ze zo veel mogelijk zelf in hun onderhoud moeten kunnen voorzien. En zichzelf moeten verzekeren tegen allerlei mogelijk onheil. Of niet. En zelf moeten reageren op tegenslagen en zich moeten aanpassen aan veranderingen.

Natuurlijk zijn daar grenzen aan. En kan niet iedereen dat. Daarom moet er een ordentelijk vangnet zijn voor die mensen. Dat is gelukkig alleen nodig voor een kleine minderheid. En daarom iets heel anders dan een onvoorwaardelijk basisinkomen.